2020 yılı bütün Dünya’yı sarsan Koronavirüs’ün yılı oldu kuşkusuz. Bütün Dünya’da çok sayıda insanı enfekte eden ve onbinlerce insanın ölümüne neden olan bu virüs insan hayatını tehdit etmesinin yanı sıra ekonomileri de derinden sarstı. Pek çok sektörde Covid-19 nedeniyle işletmeler

durma noktasına geldi ve Dünya’nın pek çok ülkesinde salgının ekonomik etkilerinin azaltılması amacıyla devletler kapsamlı destek paketleri açıkladı. Türkiye’de bu ülkeler arasında. Eğer Koronavirus nedeniyle işleri aksayan bir işletme sahibiyseniz işlerinizin aksamaması için bu zor dönemde devlet destek ve teşviklerinden yararlanmanız gerekebilir. Bu nedenle sizlere bu destek ve teşviklerle ilgili olarak rehber olması adına bu yazıyı yazmak istedik.

Korona ve Devlet Teşvikleri

Covid-19 nedeniyle açıklanan destek, teşvik ve düzenleme değişikliklerinden şimdi detaylı bir şekilde bahsedelim.

a) Ekonomik İstikrar Kalkanı

Ekonomik İstikrar Kalkanı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından halka sesleniş konuşmasında açıklanan ve 21 maddeden oluşan bir paket. 100 milyar liralık kaynak ayrılan bu paket oldukça kapsamlı. Pakedi vergiler, krediler ve emekli/halk ile ilgili olanlar olmak üzere üç ana başlık altında inceleyebiliriz:

Vergi İndirim, Erteleme ve Düzenlemeleri:

Yürürlülüğe girmesi planlanan Konaklama Vergisi’nin uygulanmaya başlanması Kasım ayına ertelendi.
İç havayolu taşımacılığı KDV oranı 3 ay için %18’den %1’e indirildi.
Otel kiralamalarına ilişkin irtifak hakkı bedelleri ve hasılat payı ödemeleri Nisan, Mayıs ve Haziran ayları için 6 ay süreyle ertelendi.
Perakende, AVM, Demir-Çelik, Otomotiv, Lojistik-Ulaşım, Sinema-Tiyatro, Konaklama, Yiyecek-İçecek, Tekstil-Konfeksiyon ve Etkinlik-Organizayon gibi sektörlerin Muhtasar ve KDV tevkifatı ile SGK primlerinin nisan, mayıs, ve haziran ödemeleri 6’şar ay olmak üzere ertelendi.
Stopaj gibi kaynağında yapılan kesintilerin ödemelerini içeren muhtasar beyannamelerin süreleri 3 ay ertelenecek.

Kredi ve Finansman Destekleri, Kredi Ertelemeleri ve Diğer Düzenlemeler:

Korona salgını nedeniyle yürürlükte olan tedbirlerden olumsuz etkilenip nakit akışı bozulan firmaların bankalara olan kredi ödemeleri en az 3 ay ertelenecek ve gerekmesi halinde bu firmalara finansman desteği sağlanacak.
İhracatta Covid-19 nedeniyle gerçekleşen geçici yavaşlama nedeniyle kapasite kullanımı oranlarının düşmemesi için ihracatçılara stok finansmanı desteği verilecek.
Salgın döneminde işlerinin olumsuz etkilendiği beyanında bulunan esnaf ve sanatkarların Halkbank’a olan kredi borçları, Nisan, Mayıs ve Haziran aylarındaki anapara ve faiz ödemeleri 3 ay faizsiz şekilde ertelenecek.
Vatandaşlara uygun ve avantajlı sosyal amaçlı kredi paketleri devreye alınması teşvik edilecek.
Daha önce 25 milyar lira olan Kredi Garanti Fonu limiti 50 milyar liraya çıkartılacak. Kredi verilirken gelişmelerden olumsuz etkilenip likiditeye ihtiyaç duyan ve teminat açığı bulunan firmalara ve KOBİ’lere öncelik verilecek.
500 bin liranın altındaki konutlarda kredilendirilebilir miktar %80’den yüzde 90’a çıkartılırken asgari peşinat yüzde %10’a düşürülecek.
Virüse karşı alınan tedbirler nedeniyle Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında temerrüde düşen firmaların kredi sicillerine mücbir sebep notu düşürülüp bu firmaların kredi notlarının olumsuz etkilenmemesi sağlanacak.

Vatandaşa, Çalışanlara, Emeklilere ve Yaşlılara Yönelik Düzenlemeler:

Asgari ücret desteğinin verilmesi sürdürülecek.
Mevzuattaki esnek ve uzaktan çalışma modellerinin daha etkin hale gelmesi sağlanacak.
Kısa Çalışma Ödeneği devreye sokulacak ve bundan yararlanılması kolaylaştırılıp hızlandırılacak. Faaliyetlerine ara veren işletmelerin çalışanlarına geçici bir gelir desteği verilmiş olunup işverenin de maliyeti azaltılacak.
En düşük emekli maaşı 1.500 liraya yükseltilecek.
Emeklilerin bayram ikramiyeleri Nisan başında ödenecek ve maaş promosyon ödemelerinin şubeye gidilmeden doğrudan hesaba yatması sağlanacak.
Aile, Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın belirlediği kriterleri karşılayan ihtiyaç sahibi ailelere nakdi yardım yapılması amacıyla 2 milyar liralık kaynak ayrılacak.
İstihdamdaki sürekliliği temin etmek amacıyla 2 aylık telafi çalışma süresi 4 aya çıkartılacak.
Küresel tedarik zincirlerindeki aksama ihtimaline karşı hem üretimde hem de perakende de belirlenen önceliklere göre alternatif kanallar geliştirilecek.
Tek başına yaşayan 80 yaş üstü yaşlılar için sosyal hizmet ve evde sağlık hizmetlerinden oluşan periyodik takip programı devreye alınacak.

b) KOBİ’lerin Alacakları İçin Devlet Garantisi

Hazine ve Maliye Bakanlığı, Covid-19 salgını döneminde KOBİ’lerin mağdur olmamaları için KOBİ alacaklarına 1 Nisan tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde 1 yıllığına devlet güvencesi sağlayacak. İlgili cumhurbaşkanı kararının içeriğine bakalım.

KOBİ’lerin alacaklarına yönelik sağlanacak destek, 1 Nisan 2020-1 Nisan 2021 tarihleri arasında yapılan sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan ve reasürans veya retrosesyon yoluyla transferi gerçekleştirilemeyen riskleri kapsayacak.
Risklerin hasar prim oranı, Olağandışı Riskler Yönetim Merkezinin üzerinde kalan ve teminat verilen riskin %50’lik kısmını oluşturan pay için %75 ve üzeri,
Kalan %50’lik kısmını oluşturan pay için %110 ve üzeri için reasürans desteği taahhüt edilecek.
Reasürans desteği ihtiyacı ile karşılaşıldığında, ilgili tutar merkezin talebiyle Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinden karşılanacak.

c) Kira sözleşmeleri düzenlemesi

26 Mart 2020 tarihinde yayınlanan Resmi Gazete’de bulunan 7226 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’da kira sözleşmeleri hakkında önemli düzenlemeler yapıldı. İlgili düzenlemede 1 Mart-30 Haziran 2020 tarihleri arasında işyeri kiralarını ödeyemeyen firmalar söz konusu olduğunda bina sahipleri kira sözleşmesinin feshini ve kiracının tahliyesini talep edemeyecek.

d) Vergi Ertelemeleriyle İlgili Düzenlemeler

Pek çok işletme Covid-19 salgınının pençesinde olduğumuz bu günlerde aksayan işlerinden dolayı vergi ödemelerini gerçekleştirmekte zorluk çekecek gibi görünüyor. İşletmeler bu nedenle mağdur olmasın diye çeşitli vergi ödemelerinde bazı vergi mükelleflerine erteleme seçenekleri verilecek.

Daha önce Ekonomik İstikrar Kalkanı paketi kapsamında bahsettiğimiz düzenlemelerin pek çoğu bütün vergi mükellefleri için geçerliydi. Bazı düzenlemelerse mücbir sebep kapsamına giren mükellefler için geçerli. Covid-19 salgınından özellikle olumsuz etkilenen sektörlerde faaliyet gösteren vergi mükellefler mücbir sebep kapsamında çeşitli uygulamalardan faydalanabilecek. Mücbir sebepler hukuki sorumlulukların ve taahhütlerin yerine getirilmesini engelleyebilecek, mazeret olarak kabul edilen geçici ya da sürekli engel teşkil edebilmesi mümkün olan sebeplerdirler.

Salgın sürecinde mücbir sebep uygulamalarından yararlanabilecek sektörler şunlar:

AVM’ler dahil olmak üzere perakende satış sektörü
Konaklama
Yiyecek ve içecek hizmetleri
Sağlık hizmetleri
Tekstil ve konfeksiyon sektörü
Etkinlik ve organizasyon sektörü
Sinema ve tiyatro
Lojistik ve ulaşım hizmetleri
Basın, yayın ve matbaacılık sektörleri
Araç kiralama (Rent-a-Car)
Madencilik ve taş ocakçılığı
İnşaat sektörü
Mobilya imalatçıları
Endüstriyel mutfak ekipmanları
Demir çelik ve metal sanayii
Motorlu kara taşıtlarının üretimi, toptan ve perakende satışı; otomotiv yan sanayisi dahil olmak üzere otomotiv sanayii

e) KOSGEB Üçlü Koruma Paketi

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı salgın günlerinde KOSGEB aracılığıyla 3 ayaktan oluşan bir destek planını devreye soktu.

Bu destek salgının etkileri bitinceye kadar geçerli ve özellikle salgınla mücadele kapsamında üretimi gereken ürünler için.

Dezenfektanlar, koruyucu elbise, gözlük, maske, eldiven vb. koruyucu sağlık ürünlerinde dışa bağımlılığı azaltmak için bu ürünlerde yerli üretimi desteklemek amacıyla 6 Milyon TL’ye kadar destek verilecek.
Söz konusu desteğin %70’i yani 4 Milyon 200 Bin TL’si geri ödemeli olacak.
KOBİ’lerin KOSGEB’e ödemeleri gereken tutarlar 3 ay ertelenecek.
Proje süresi yükümlülükleri veya girişimcilik programı yükümlülükleri 11 Mart 2020 ve sonrasında yerine getirilmesi gereken firmalar için 4 aya kadar ek süre verilecek.

f) Kamu Bankalarının Verdiği ‘İşe Devam’ Kredisi

Korona günlerinde en büyük endişelerden biri istihdamın azalması. Bunun engellenmesi adına Halkbank, Ziraat Bankası ve Vakıfbank gibi kamu bankaları özellikle KOBİ’lere olmak üzere sermaye ihtiyaçlarının daha kolay bir şekilde karşılanması için İşe Devam Kredi Desteği uygulamasını hayata geçirdiler. Ancak bu krediye başvurmak için karşılanması gereken belli şartlar var.

Sadece 2020 yılının şubat ayı sonundan itibaren kayıtlı çalışan sayısı azaltmayan firmaların bu kredi desteğinden yararlanmaları mümkün.
Teminat eksiği olan işletmeler için Hazine Destekli KGF Kefaleti sağlanma imkanı mevcut.
Bu destek 6 ay anapara, faiz, ve kar payı ödemesi olmadan 36 ay vade ve yıllık %7.5 faiz oranıyla sunulacak.

Bu destek 26 Mart 2020 tarihinde yürürlülüğe girdi. Alınabilecek kredi miktarları yıllık ciro ile orantılı olarak artmakta. 0-25 Milyon TL arası cirosu olan işletmeler/şirketler en fazla 10 Milyon TL, 25-125 Milyon TL arası cirosu olan işletmeler/şirketler en fazla 25 Milyon TL, 125 Milyon TL üzeri cirosu olan işletmeler/şirketlerse en fazla 100 Milyon TL destek alabilecekler.

g) Kısa Çalışma Ödeneği

Bu ödenek İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanacak. Salgın süresince çalışma sürelerinin azalması gerekebileceği için verilecek bu destekte işyeri faaliyetlerinin geçici ya da kalıcı olarak durdurulmaması durumunda azami 3 ay olacak şekilde kısa çalışma ödeneği verilecek. Bu ödenekte asgari ücretin 1.5 katından fazla olmamak üzere çalışan ücretinin 12 aylık ortalamasının %60’ı devletçe ödenmekte. İşveren sigortalının maaşının 1/3’ünü bordro ile ödeyip kalan 2/3 için maaşın %60’ını bizzat PTT’den alır.

Kısa Çalışma Ödeneği başvurusu nasıl yapılır?

Yapılması gereken işlemler oldukça basit. İlk olarak İŞKUR sitesinden indireceğiniz Kısa Çalışma Talep Formu ve Kısa Çalışma Uygulanacak İşçi Listesini doldurmalısınız. Bu belgeler yetkili biri tarafından kaşelenip imzalandıktan sonra işveren elektronik posta adresinden e-posta metni oluşturup ilgili belgeleri bu e-postaya ekleyerek gerekçeli beyan ve yönetim kurulu kararıyla beraber e-postayı ilgili İŞKUR Müdürlüğü’ne yollamalı. Eğer işçilerin çalışmayacakları sürede çalıştırıldığı ve haksız yapılan ödemeler olduğu tespit edilirse bu ödemeler faiziyle geri alınacağı için işverenler doğru veri beyan etme noktasında dikkatli olmalılar.